حفظ خاطرات 
حفظ خاطرات هموطنان ناپدید شده یک وظیفه جدی برای جامعه ماست. خاطرات ناپدید شد ه گان وطن را نمیتوان فراموش کرد، باید به آن توجه نمود تا موجب تسلی خاطرخانواده ها گردد. در حفظ خا طرات ناپدید شد ه گان، درس اندوزی های فراوان برای احتراز از خشونت وجود دارد که میتواند برای صلح و امنیت کشورحیاتی باشد.

-------------------------------------------------------------------------------------------------------

گزارشی از بدخشان:

 

پیشینه کشف گورهای دسته جمعی درولایت بدخشان:

به تاریخ 15 حمل سال 1386 خبر تکان دهندهِ کشف گور دسته جمعی در دشت قرغ واقع 4 کیلومتری شمال فیض آباد( مرکز ولایت بدخشان) یکبار دیگر بدخشانیها را بیاد روزگارانی انداخت که که در حافظه مانند یک کابوس از یاد رفته باقیمانده بود. بیشتر از 400 شهید به خون خفته؛ زولانه بر دست بر خاستند و عزیزان خویش را فراخواندند که ای یاران؛ مارا در پولیگون پل چرخی و سایبریا وبستر ریگی دریای کوکچه جستجو نکنید. که ما در زیر سنگهای دشت قرغ هستیم. آری گور دسته جعمی دشت قرغ؛ تصویری است از گذشته های نه چندان دور که با امروز ما پیوند ناگسستنی دارد. این حفره تاریک وهراسناک، نماد های زنده ومسجم از جنایات بشری دودهه اخیر به شمار میرود ، کشف گوردسته جعمی احساسات بشر دوستی بدخشانیان را جریحه دارساخت و این احساسات وعو اطف را مردم با تشکیل اجتماعات انعکاس دادند. درمراحل بعدی به ابتکار عده از شخصیت ها آگاه وچیز فهم؛ جهت تامین حقوق معنوی شهدای مظلوم بدخشان، نهاد اجتماعی ( کمیسیون مستقل وارثین شهدای مظلوم بدخشان) را ایجاد نموده درپی چندین گردهمایی واجتماعات مردمی که درآن وارثین قربانیان ، علما، متنفذان، جوانان ، زنان واندیشمندان همراه بود، قعلعنامه های متعدد با محتویات پیشنهادی صادرگردید ، که درآن از دولت اسلامی افغانستان ، مجامع ملی وبین المللی مدافع حقوق بشری، خواسته شده بود تا مفردات این قطعنامه به منصه اجرا درآورده شود که شامل موارد ذیل بود .

مبنی براین پیام ها، توجه دولت اسلامی افغانستان ونهاد حقوق بشری را به خود جلب کرد درپیوند به پیگیری این رویداد هئیت بلند پایه دولتی به این ولایت اعزام گردید دوروز بعد از کشف گو ردسته جعمی، هئیت تحقبق از آمریت کشف ریاست جنایی وزارت داخله به ساحه سفرنموده؛ تحقیقات مقدماتی خویش را آغاز نموده؛ بنابراین یاداشت های را با آثار واستخوان اجساد قربانیان به مرکز انتقال دادند . به تاریخ 29/1/1386 هئیتی متشکل از محترم ضرار احمد مقبل وزیر داخله وقت ، محترم محمد کریم براهوی وزیر سرحدات ، محترم مولوی محمد جوره ، محترم امان الله گذرو محترم سیدمحمد امین طارق مشاورین ریس جهمور براساس فرمان نمبر (358) مورخ 26/1/1386 مقام ریاست دولت، جهت بررسی گور شهدای دشت قرغ، به فیض آباد رهسپار شده ؛ بعد از دیدار از گوردسته دسته جعمی با وارثین شهدای و نماینده گان نهاد جامعه مدنی تعارف نموده پیام رئیس جمهور را به وارثین شهدای رساندند ، به همین اساس، قعطنامه و پیشنهادات به هئیت سپرده شد تا گزارش خویش را به مقام ریاست دولت ارائه بدارد . به تعقیب آن هئیت پارلمانی به ریاست محترم خواصی منشی مجلس در ولسی جرگه با نماینده گان مردم بدخشان درهردو مجلس، به تاریخ 31 حمل به این ولایت سفر نموده دراجتماع وگردهمایی بزرگی وارثین شهداء شرکت نموده؛ به سخنرانی پرداخته و این جنایات را تقبیح نمودند ، به همین گونه بتاریخ 3 ثور نماینده سرمنشی ملل متحد درافغانستان و مسوول یوناما درافغانستان از گورهای دسته جعمی دشت قرغ دیدن نمودند. به همین ترتیب بتاریخ 11ثور یاد شهدای بدخشان وشهدای افغانستان درمسجد عید گاه برگزار شد بلاخره بتاریخ 13 ثور رئیس دولت اسلامی افغانستان( آقای کرزی) با ترکیب هئیت همراهان شان به این ولایت سفر نموده با اتحاف دعا به روح شهدای گمنام گور دسته جعمی بدخشان درسخنرانی 15 دقیقه ی خود خواستار عدالت نه به شکل انتقام بلکه از راه تطبیق عدالت درافغانستان گردید به صحبت ها وارثین شهدای ونماینده گان مقام ولایت سمع نموده وعده پرداخت 5 میلیون افغانی برای اعمار آبده به صورت فوری نمود. که خوشتبختانه این مبلغ به اساس حکم شماره 1463 مورخ 15/3/1386 مقام ریاست دولت منظور گردید ومسوولیت تطبیق آن به وزارت محترم اطلاعات فرهنگ ووزارت انکشاف شهری سپرده شد .

کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان، بر اساس فرمان ریاست جمهوری صلاحیت یافت تا راهکاری را برای رسیدگی به نقض حقوق بشر در گذشته طرح نماید. بدین منظور، کمیسیون یک مشوره ملی را اجرا و نتایج آن را در جنوری 2005 به رئیس جمهوری تقدیم کرد. بعداً رئیس جمهوری یک هیأت سه نفره را ایجاد کرد که از مشاور ایشان در امور بین الملل، نماینده کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان و نماینده هیأت معاونت ملل متحد در افغانستان "یوناما" تشکیل یافته بود. این هیأت مسؤولیت داشت تا برنامه ای را برای تطبیق پیشنهادات کمیسیون مندرج در گزارش "صدای مردم برای تأمین عدالت" تهیه کند. که راهکارها پشنهادی درپنج بخش کلیدی تمرکزمیکند.

بخش کلیدی اول : التیام زخم هاوکاهش دردهای مردم افغانستان واعمارصلح آمیز کشورازطریق اذعان به رنج مردم باتاسیس بناهای یادبود وموزیم ها برای زنده نگهداشتن خاطره قربانیان وتعلیم نسل جوان با استفاده ازتاریخ وسمبولهای سه دهه جنگ به شمول تصویر ونام های قربانیان ازجریان این حوادث ها خواهد بود. بنا برین کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان ابتکار عمل ساختن موزیم را برای یاد بود قربانیان گوردسته جمعی واقع ناحیه ششم دشت شهدا راباهمکاری ادارات محترم ذیربط دربدخشان روی دست گرفت، بعد ازیک سلسله مشوره و جلب حمایت نهادهای مختلف درولایت بدخشان، موضوع تثبیت محل مناسب غرض اعمارموزیم مطرح شد. باعلاقمندی خاص، رهبری کمیسیون به اعمار موزیم دراین ولایت( بدخشان)، قرارداد آن را از طریق آمریت محترم انجنیری باشرکت محترم مسیر صورت به امضاء رسانید. بلآخره، دفترولایتی کمیسیون مستقل حقوق بشربدخشان، بروزچهارشنبه مورخ13/3/1388 حوالی ساعت (9) بجه قبل ازظهربا اشتراک بازمحمد « احمدی » والی ولایت، معاون آن، روسأ ومسؤلین ادارات دولتی، نماینده گان شورای ولایتی ،اعضای شورای علمأ باجمع ازخطیبان مساجد،متنفذین، مجتمع نهادهای جامعه مدنی اعم ازنهادهای فرهنگی واجتماعی وبازمانده گان قربانیان، مراسم سنگ تهداب گذاری موزیم شهدای گوردسته جعمی واقع ناحیه ششم شهرفیض آباد را برگذارنمودند. اکنون کار ساختمان موزیم به پایه اکمال رسیده وقرار است مورد بهره برداری قرار گیرد.

 

گزارشافتتاح موزیم یادبود ازقربانیان گوردسته جمعی ولایت بدخشان

تاریخ اول جدی سال1388 ، موزیم یابود ازقربانیان گوردسته جمعی دشت شهداء افتتاح گردید؛ افتتاح موزیم شهداء دشت قرغ وقتی آغاز شد که دوسال پیش، این گوردسته جمعی درناحیه ششم شهرفیض آباد (دشت قرغ)

کشف گریده بود. گوردسته جمعی دشت قرغ، زمانی کشف گردید که یک تن ازاهالی این قریه می خواست ؛ تهداب حویلی اش را دراین ناحیه بگذارد که با این گوردسته جمعی مواجه گردید.

بعداز آنکه مردم ولایت بدخشان، ازاین حالت اطلاع یافتند، با شعارهای اعتراض آمیز وگردهمائی ها ازدولت خواستند تا عاملان این قضیه جستجوگردیده ومورد پیگرد قانونی قرارگیرند. ازجانب دیگر عده ازمردم بخصوص شخصیت های علمی ، بزرگان قوم و وارثین قربانیان، خواهانی اعمار موزیم ، جهت زنده نگهداشتن خاطره ی ازقربانیان گوردسته جمعی ، برای نسل جدید وآینده گردیدند.

بنابراین ، دولت بعدازبررسی این رویدار تاریخی، به گفته های مردم بدخشان لبیک گفته ، مبلغ 5 میلیون افغانی را، غرض اعمار موزیم یادبود ازقربانیان شهداء دشت قرغ ، اختصاض نمودند.

اکنون ساختمان این موزیم ، با داشتن سه وینگ که هرکدام به سه دوره ( مرحله اول منازعه، دوم منازعه وسوم منازعه ) ارتباط دارند به پایه اکمال رسیده است.

موزیم یادبود ازقربانیان گوردسته جمعی ، روز سه شنبه اول جدی، با اشتراک محترمه داکترسیما«سمر»

( رئیس کمیسیون مستقل حقوق بشرافغانستان ) با هئیات که ایشان را همرائی می کردند. همچنان، معین وزارت عدلیه، والی ولایت ، وارثین قربانیان اعم ازخانم ها وآقایان، متنفذین، علماء ، رأسای دویردولتی وشخصیت های جامعه مدنی افتتاح گردید.

اما پیش ازآنکه، حاضرین محفل به افتتاح موزیم بروند، هرکدام دراین زمینه به سخنرانی پرداخته و این عمل راغیرانسانی خوانده به شدد محکوم نمودند.

درشروع محفل، داکترسیما « سمر» رئیس کمیسیومستقل حقوق بشرافغانستان، درمورد برنامه عمل دولت صلح ومصالحه وعدالت انتقالی درافغانستان به ایراد سخن پرداختند. همچنان وی گفت: اعمارموزیم شهداء دشت قرغ ، خاطریست برای نسل امروز وآینده افغانستان بخصوص مردم شریف ولایت بدخشان .

این محفل که به مناسبت افتتاح موزیم دشت شهداء ازطرف دفترولایتی کمیسیون مستقل حقوق بشر بدخشان برگزارگردید بود. با سخنرانی محترم بازمحمد « احمدی» والی ولایت، محترم صبغت الله « خاکساری» رئیس اجرائیه ، محترم هاشم زی معین وزارت عدلیه ، تیم ترانه و باحرف های محترم قاری عبدالرووف شاهد عینی ویک تن ازآسیب دیدگان همان وقت به پایان رسید.